انجمن علمی پدافند زیستی کشور و انجمن علمی پدافند غیر عامل در نظام سلامت

جنگل‌هاي سيل‌آسا

سيل ديگر يك بلاي طبيعي نيست، بلكه به بلاي انساني تبديل شده است. وقوع سيل در سرزميني كه بيش از يك دهه است كه با خشكسالي دست و پنجه نرم مي‌كند، جاي شگفتي دارد. براساس آمار، برداشت بي‌رويه از سفره‌هاي زير زميني كه در نتيجه آن سطح نفوذپذيري خاك كاهش يافته يكي از عوامل اصلي سيلاب‌هاي چند سال اخير است. مساله ديگر جنگل‌زدايي در ايران نيز تاثير بسياري در وقوع سيل داشته است. سيل‌هايي كه هفته گذشته در شمال كشور رخ داد، گواه روشني بر اين مساله است.

 یک کارشناس جنگل به نقش اساسی این موهبت خدادادی در کاهش بروز سیل در مازندران اشاره کرد.مجید اسحاقی به ایسنا با اشاره به نقش جنگل در ممانعت از بروز سیل، اظهار کرد: جنگل یک مجموعه پوشیده از گیاهان است که به دلیل دارا بودن لایه‌های مختلف ارتفاعی از جمله علفی، درختچه‌ها و درختان انبوه که به آن اشکوب بندی گفته می‌شود، در زمان بارندگی هر کدام از این لایه‌ها، بخشی از باران را جذب می‌کنند.وی با بیان اینکه در صورتی که جنگلی وجود نداشته باشد، حجم عظیم بارندگی جذب زمین نشده و موجب بروز روان آب می‌شود، تصریح کرد: مانند بارندگی اخیر در چند روز گذشته كه در یک بازه 24ساعته حدود 200 میلی‌متر باران بارید و به دلیل شدت فراوان و زمان کم زمین برای جذب آب، روان‌آب ایجاد شد که این امر موجب بروز سیل شد.

عضو هیات علمی گروه جنگلداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس تصریح کرد: در جنگل علاوه بر این سه لایه‌ای که ذکر شد یک لایه دیگر به نام لاش‌برگ وجود دارد که شامل بقایای گیاهان، برگ‌ها و شاخه‌های ریز است؛ این لاش برگ یک محیط اسفنجی ایجاد می‌کند که مقادیر متناوبی از آب و باران را در خود نگه می‌دارد و این آب را به مرور از دست می‌دهد و جذب لایه‌های زمین می‌شود.اسحاقی با اشاره به اینکه بخشی از بارندگی که به برگ درختان برخورد می‌کند توسط گیاه تبخیر می‌شود و دوباره جلوی حجم زیاد بارندگی را می‌گیرد، گفت: زمانی که باران با شدت زیاد به درخت برخورد می‌کند از طریق تنه آرام به ریشه و دیگر قسمت های پایین دست سرازیر می‌شود و سپس جذب زمین می‌شود که به این فرآیند «استم‌فلو» گفته می شود و این مجموعه می‌تواند تا 90 درصد از ایجاد سیلاب جلوگیری کند.

وی با بیان اینکه اشتباهاتی در برداشت از جنگل یا حرکات ماشین های آفرود این روند را به شدت دچار اختلال می‌کند، ادامه داد: آفرودها و ماشین‌های بزرگ با چرخ‌های پهن و سنگین فشردگی و کوبیدگی خاک را به همراه دارند و این سفتی خاک موجب می‌شود لایه اسفنجی کامل از بین برود و قابلیت جذب آب پایین بیاید و همین مسیر شیار که توسط چرخ ماشین ایجاد می‌شود، روان‌آب ایجاد می‌کند.

عضو هیات علمی گروه جنگلداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس در مورد اینکه آیا جمع آوری چوب و شاخه‌های درختان موجب افزایش تخریب سیل خواهد شد یا خیر، گفت: زمانی که چوب‌آلات و شاخه‌ها از جنگل خارج می‌شود در حقیقت توان تولیدی آن را کم می‌کنیم؛ بنابراین برگشت سرشاخه‌ها و برگ‌ها می‌تواند در ممانعت از بروز سیل جلوگیری کند و البته باید توجه داشت از تراکم بیش از اندازه آن جلوگیری شود.

اسحاقی تصریح کرد: در صورتی که سرشاخه توسط بارش، رانش و باد بیش از ظرفیت اکوسیستم وجود داشته باشد آن‌را می‌توان خارج کرد؛ بنابراین برگ و سرشاخه به تنهایی در حالت طبیعی مفید است.وی درباره اينكه درختانی در مقابل سیل مقاوم‌تر هستند، اظهار کرد: مهم‌ترین رکنی که درختان می‌توانند در مقابل سیل مقاومت کنند، داشتن ریشه‌های عمیق است و هر گونه‌ای که به آب علاقه بیشتری داشته باشد ریشه سطحی دارد.گونه‌ای مانند توسکا که نیاز آبی زیادی دارد در جایی مستقر می‌شود که سطح آب سفره زیرزمینی بالا باشد؛ بنابراین این گیاه چون نیازی نمی‌بیند که در اعماق زمین رطوبت را جذب کند، ریشه‌اش را به صورت سطحی در سطح خاک پخش می‌کند. این گیاه مقاومت کمتری را در برابر سیلاب دارد اما گونه‌هايی مانند راش، بلوط و ممرز چون ریشه عمیق‌تری دارند می‌توانند در مقابل سیل مقاومت بیشتری داشته باشند.

وی بيان کرد: اینکه درخت توسکا ریشه سطحی دارد، نافی این امر نیست که نمی‌تواند در مقابل سیل مقاومت کند بلکه باید گفت که نیاز آبی بالایی دارد؛بنابراین حجم عظیمی از آب‌ها را که مانداب شده جذب و از اشباع شدن خاک جلوگیری می‌کند و اجازه می دهد در پروسه بعدی که بارندگی اتفاق افتاده، رطوبت جذب خاک شود و به طور کلی نمی‌توان گفت که در مقابل سیلاب مفید نیست.

عضو هیات علمی گروه جنگلداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس به بیان دلیل اصلی سیل در شمال ایران پرداخت و گفت: در مناطق بالادست، بیشتر اراضی، مراتع یا جنگل هایی بودند که به واسطه یک ارزش افزوده کاذب، قیمت‌شان بالا رفته و مسکونی شدند و اگر نتوان در بالادست آب را مدیریت کرد و طرح های آبخیزداری را اجرا کنیم، حجم عظیم بارندگی وارد رودخانه‌ها و سپس به سمت شهرها سرازیر می‌شود.

اسحاقی با اشاره به اینکه طی یکی دو سال اخیر اداره کل منابع طبیعی غرب مازندران کار مفیدی را به نام طرح‌های سیل بند و آبخیزداری آغاز کرده و نمونه بارز آن در رودخانه ماشلک و رودخانه گردکل است، اظهار کرد: اداره کل منابع طبیعی در بالادست رودخانه ماشلک سیل بندی را اجرا کرد که سرشاخه‌گیر است و درختانی را که بر اثر سیل شکسته شده بودند، قبل از اینکه به اراضی شهری برسد در بالادست پشت سیل گیر باقی گذاشت.وی با بیان اینکه درباره فعالیت دامداری در جنگل موارد متناقضی وجود دارد، افزود: صرف وجود دام در جنگل هیچ تخریبی را به همراه ندارد و نیازمند تعادل بین اکوسیستم و دام است اما اگر از یک عرصه بیش از توان برداشت شود، این دام‌ها باعث کوبیدگی خاک و خورده شدن سرنهال‌ها می‌شوند و از طرفی خود دامدار برای اینکه بتواند اراضی سرسبزتری ایجاد کند، کت زنی می‌کند و سرشاخه‌ها را می‌زند كه درختان خشک و نور وارد شود تا گیاه به وجود آید

خوانده شده 236 بار

لینک خبر:



برای ارسال نظر لطفا وارد سایت شوید

انجمن علمی پدافند زیستی کشور و انجمن علمی پدافند
غیر عامل در نظام سلامت

تصاویر

Top