انجمن علمی پدافند زیستی کشور و انجمن علمی پدافند غیر عامل در نظام سلامت

مقدمه نظام مراقبت زیستی

شناسایی، ردیابی و تخفیف آثار طغیان طبیعی بیماریها و حمله بیوتروریسمی

نظامهای مراقبت زیستی درسراسر جهان توسعه و پیادهسازی شدهاند. انگیزه این نظامها لزوم اصلاح و توسعه مراقبت بهداشت عمومی نهتنها برای بیوتروریسم بلکه شناسایی و پاسخ به طغیان طبیعی بیماریها از جمله آنفلوانزای H1N1، آنفلوانزای پرندگان و سارس است. نظام مراقبت زیستی، جمعآوری منظم، تجزیه و تحلیل و تفسیر اطلاعات بهداشتی و مرتبط با بهداشت برای جستجوی نشانگرهای بیماریها و سایر طغیانها توسط سازمانهای بهداشت عمومی است. تهدیدات بیوتروریسمی انگیزهای شد تا نظامهای مراقبت زیستی توسعه یابند و در سراسر جهان پیادهسازی شوند. هدف از این نظامها شناسایی سریع رویدادها و گسترش آگاهی وضعیتی است. زیرا نهتنها تمرکز بر شناسایی بلکه پاسخ و مدیریت پیامد نیز ساده نیست. آیا نظامهای مراقبت زیستی برای شناسایی بیوتروریسم مفید هستند یا نه، به نظر میرسد در این باره اتفاقنظر وجود دارد که نظامهای مراقبت زیستی برای شناسایی و پاسخ به طغیان طبیعی بیماریها از جمله آنفلوانزای فصلی و پاندمی آنفلوانزا مفید هستند.

بیوتروریسم، یک تهدید جدید در قرن بیستویکم نیست بلکه حداقل هزار سال پیش طاعون و سایر بیماریهای واگیردار در جنگ مورد استفاده قرار گرفتهاند، اما امروز ظرفیت ایجاد پیامدهای فاجعهبار بزرگتر از گذشته را دارند. برای مقابله با این تهدیدها، جوامع پزشکی و بهداشت عمومی اقدامات مختلف و مناسبی، از جمله طراحی نظامهای مراقبت زیستی برای پایش فعال جمعیتهای در معرض خطر طغیانهای محتمل بیماریهای واگیردار را انجام دادند. هدف این است که برآورد احتمالی یک طغیان بیماری، چه انسان ساخته یا طبیعی را بهبود بخشد تا هر چه زودتر آن را تشخیص داد. بهطوری که جوامع پزشکی و بهداشت عمومی بتوانند با بیشترین سرعت ممکن به آن پاسخ دهند. یک نظام مراقبت زیستی ایدهآل اطلاعات مرتبط با بهداشت را بیدرنگ برای شناسایی روندهای مبهم که برای پزشکان قابل مشاهده نیست، تحلیل مینماید. با این روش آنها اطلاعات جمعآوری شده را بررسی و غربال مینمایند. بسیاری از این نظامها از یک یا چند الگوریتم آماری برای جستجوی نشانگرهای غیرعادی و شناسایی، بررسی، سنجش میزان، تعیین محل و مدیریت طغیان استفاده مینمایند.

نظام مراقبت زیستی چیست؟
نظام مراقبت زیستی بهعنوان «فرایند جمعآوری فعال اطلاعات با تجزیه و تحلیل و تفسیر مناسب دادههای زیست کره (Biosphere data) که ممکن است مربوط به فعالیت بیماری و تهدید برای سلامت انسان یا حیوان که ممکن است ناشی از عامل عفونی، سمی، متابولیک، یا غیره و بدون در نظر گرفتن منشا عمدی یا طبیعی باشد - به منظور دستیابی به هشدار اولیه، تشخیص زودهنگام رویدادهای بهداشتی و آگاهی از وضعیت کلی فعالیت بیماری تعریف میشود.
«دادههای زیست کره» را میتوان به اطلاعاتی درباره جمعیتهای انسانی، حیوانی و کشاورزی تقسیم کرد، بنابراین نظام مراقبت زیستی شامل مراقبت بهداشتی هر یک از این جمعیتهاست.
یک نوع خاص نظام مراقبت زیستی، نظام مراقبت اپیدمیولوژیک (Epidemiologic surveillance) است که بهعنوان «فرآیند جمعآوری و تجزیه و تحلیل فعال اطلاعات مربوط به سلامت انسان و بیماری در یک جمعیت به منظور به دست آوردن هشدار سریع از رویدادهای بهداشتی انسان، توصیف سریع رویدادهای بیماری انسانی و آگاهی موقعیتی

کلی از فعالیت بیماری در جمعیت انسانی» تعریف میشود. بنابراین، مراقبت اپیدمیولوژیک زیرمجموعهای از نظام مراقبت زیستی است که در مورد جمعیتهای انسانی صدق میکند.  نظام مراقبت اپیدمیولوژیک یکی از عناصر نظام مراقبت بهداشت عمومی (Public Health Surveillance) است. نظام مراقبت بهداشت عمومی شامل مراقبت از عوارض جانبی مداخلات درمانی (بهویژه داروها و واکسنها) و چگونگی ارائه خدمات بهداشتی و درمانی و همچنین نظام مراقبت اپیدمیولوژیک میشود. نظام مراقبت سندرومی (Syndromic surveillance) نوع خاصی از مراقبت اپیدمیولوژیک است که بهعنوان «جمعآوری دورهای و مداوم، تجزیه و تحلیل، تفسیر و کاربرد به موقع (نزدیک به زمان وقوع) نشانگرهای بیماریها و طغیانها برای شناسایی آنها، قبل از اینکه از مسیری دیگر مورد توجه مقامات بهداشت عمومی قرار گیرد،» تعریف کرد. مراقبت اپیدمیولوژیکی، بخشی از مجموعه گستردهتری از فعالیتهای نظام مراقبت است. بنابراین، نظام مراقبت سندرومی یک مراقبت اپیدمیولوژیکی است که محدود به استفاده از نشانگرهای راهنمای بیماری میشود. بهطور خاص، نظام مراقبت سندرمی بر پایه مفهوم یک سندرم است که مجموعهای از اطلاعات پزشکی پیش تشخیصی غیراختصاصی و سایر اطلاعات است که امکان انتشار یک عامل بیوتروریسمی یا طغیان طبیعی بیماری را نشان دهد نظام مراقبت سندرمی از نظام مراقبت اپیدمیولوژیک سنتی از نظر تعدادی از روشهای مهم تفاوت دارد. برای مثال، نظام مراقبت سندرمی اغلب از اطلاعات غیراختصاصی بهداشتی و مرتبط با بهداشت (برای مثال، تعداد افرادی که روزانه برای مراقبتهای بهداشتی به بخش اورژانس به علت گلو درد مراجعه مینمایند) در حالی که گزارشدهی سنتی بیماریها براساس موارد تایید شده (برای مثال، تعداد افرادی که روزانه با تشخیص آزمایشگاهی بیماری آنها تایید میشود) است. علاوه بر این، مراقبت بهداشت عمومی سنتی، مراقبت فعال غیرمعمول و اولیه بدون طغیان شناخته شده یا مشکوک است، در حالی که نظام مراقبت سندرومی بهطور فعال شواهد طغیان احتمالی بیماری را قبل اینکه هر گونه شکی درباره طغیان وجود داشته باشد، جستجو مینماید.

اهداف نظام مراقبت زیستی
نظام مراقبت سندرومی همچنین بهعنوان «مراقبت با استفاده از اطلاعات مرتبط با بهداشت که مقدم بر تشخیص است و سیگنالی از یک احتمال کافی از یک مورد یا طغیان بیماری و دلیلی بر پاسخ بهداشت عمومی بعدی» تعریف شده است. این تعریف بر تعدادی از ایدههای مهم برای نظام مراقبت زیستی تمرکز دارد.
نخست، نظام مراقبت زیستی یک مراقبت بهداشتی است، نه مراقبت نظامی، نظارتی و اطلاعاتی (جاسوسی). این نظام ممکن است طیف گستردهای از انواع دادهها، از تشخیص مورد تا اطلاعات مرتبط با بهداشت از جمله آمار جمعآوری شده از شکایتهای اصلی بیماری را شامل شود.
 دوم، این دادهها و مراقبت مربوطه بهطور کلی برای قبل از تشخیص یا تایید مورد به منظور اعلام هشدار سریع یک طغیان بیماری محتمل در نظر گرفته شده است. واضح است که تشخیص قطعی، یک عامل زیستی نیاز به شناسایی را قابل بحث ساخته است، هر چند ردیابی محل و انتشار طغیان بالقوه هنوز هم مهم است که آیا طغیان تایید شده یا نه.
 سوم، این فرایند باید سیگنالی از احتمال کافی به منظور «پاسخ سلامت عمومی بعدی» را فراهم آورد. اغلب هدف این نیست یک تشخیص قطعی فراهم آورد که یک طغیان در حال وقوع است، اما بیشتر سیگنالی است که طغیان ممکن است اتفاق افتد. هر یک از نشانگرها نیاز به کسب اطلاعات بیشتر با بررسی دقیقتر توسط مقامات بهداشت عمومی را ایجاب مینماید.  این انگیزه برای نظامهای مراقبت زیستی و مراقبت سندرومی خاص است که برخی عوامل زیستی نشانههای دارند که در مراحل اولیه خود شبیه به وقوع طبیعی بیماریهاست. برای مثال، افراد در هفته اول یا دوم پس از مواجهه با آبله نشانههای شبیه به آنفلوانزا مانند تب، ضعف، درد، تهوع و استفراغ تظاهر مییابد. نظامهای مراقبت زیستی دارای 2 هدف اصلی یکی حمایت از آگاهی وضعیتی بهداشت عمومی و دیگری افزایش شناسایی سریع طغیان بیماری است. مرکز کنترل بیماریها (CDC) تعریف زیر را ارائه کرده است،
• آگاهی وضعیتی (Situational awareness)، توانایی استفاده دقیق و به موقع از دادههای بهداشتی برای تایید، رد یا ارائه پاسخ موثر به وجود یک طغیان است. این تعریف همچنین بهعنوان پایش یک طغیان از نظر اهمیت و بزرگی، وسعت جغرافیایی، دامنه تغییرات و چرخه زندگی استفاده میشود.
• شناسایی سریع رویداد (Early event detection)، توانایی شناسایی، در زودترین زمان ممکن، رویدادهای که ممکن است سیگنالی از یک اورژانس بهداشت عمومی داشته باشد. شناسایی سریع رویداد شامل گزارش مورد و مورد مشکوک همراه با تجزیه و تحلیل آماری دادههای مرتبط با سلامت میشود. هر دو جریان به موقع دادهها از مراکز مراقبتهای بالینی و دادههای دستهای با تاخیر زمانی کوتاه برای حمایت از تلاشهای شناسایی سریع رویداد استفاده میشود. نظامهای مراقبت زیستی قرار است شانس جوامع پزشکی و بهداشت عمومی را برای شناسایی سریع طغیان بیماری افزایش دهد. بیشتر نظامهای مراقبت زیستی احتمال شناسایی یک طغیان را بهبود میبخشند، بیشتر نظامهای مراقبت زیستی احتمال آگاهی وضعیتی و شناسایی سریع رویداد را افزایش میدهند. هدف نظامهای مراقبت زیستی «پیادهسازی نظامهای مراقبت است که به سرعت بتوانند دوره یک طغیان را شناسایی و پایش نمایند و در نتیجه عوارض و مرگ و میر همراه با طغیان را به حداقل برسانند». هنگام ارزیابی نظامهای مراقبت زیستی، سرعت شناسایی (مثبت واقعی) یکی از 3 بعد مهم برای تکمیل ویژگیهای عملکردی آن است. 2 بعد دیگر میزان مثبت کاذب و احتمال موفقیت شناسایی یک طغیان است. در ادبیات نظام مراقبت زیستی، این ابعاد اغلب در مجموع به «به هنگام بودن»، «ویژگی» و «حساسیت» نسبت داده میشود.  هر 3 بعد ضروری هستند و آنها با هم مبادله (trade offs) دارند. برای مثال، با یک روش معین شناسایی سریع رویداد، با بهبود سرعت شناسایی یک طغیان در کل ارزش افزایش میزان مثبت کاذب به دست میآید. بهطور مشابه، افزایش احتمال شناسایی معمولا به حساب سرعت شناسایی به دست میآید. این مبادلهها شبیه به خطای نوع I و نوعII ، مبادلههای ذاتی در آزمون فرضیه کلاسیک هستند، هر چند تصمیمگیری پیاپی جنبههای نظام مراقبت زیستی سطح بیشتری از پیچیدگی به آن میافزاید.

مدل نظام مراقبت زیستی آمریکا
عنصر اصلی نظام مراقبت زیستی، یک نظام مراقبت اپیدمیولوژیک با پایش و نظارت بر فعالیت بیماریهای انسانی بهطور مقاطع بین جمعیتهاست. این سیستم به اندازه کافی باید قادر به شناسایی بروز و شیوع بیماری خاص در جمعیتها و محیطهای ناهمگن باشد و همچنین باید انعطافپذیری کافی برای تحلیلهای سازگار با سندرمهای جدید و بیماریهای نوپدید داشته باشد. استفاده از نظام مراقبت زیستی، بهویژه در فرمهای مراقبت سندرومی متداول است. در سال 2003 تخمین زده شد که حدود 100 حوزهای قضایی بهداشت ایالتی و محلی آمریکا به نوعی نظام مراقبت سندرمی را اجرا مینمایند. در سال 2004، یک بررسی سیستماتیک مقالات در دسترس و وبسایتهای مختلف، 115 نظام مراقبت سندرومی را شناسایی کرد که 29 مورد آنها بهطور خاص برای تشخیص بیوتروریسم طراحی شده بودند. در 2007 تا 2008، بررسی درباره ادارات بهداشت عمومی 59 ایالت، سرزمین، و حوزههای قضایی محلی انجام شد که نشان داد 52 اداره (با میزان پاسخ 88 درصد) به نمایندگی از حوزههای قضایی مشتمل بر 94 درصد جمعیت ایالات متحده پاسخ دادند. 83 درصد نظام مراقبت سندرومی فعال با میانگین 3 سال گزارش ارائه میکردند و دوسوم آنها به احتمال «خیلی» یا «تا حدودی» زیاد استفاده از نظام مراقبت سندرومی را در 2 سال آینده گسترش میدهند.

اجزای نظام مراقبت زیستی
یک نظام مراقبت زیستی دارای 4 کارکرد اصلی شامل جمعآوری دادهها، مدیریت دادهها، تجزیه و تحلیل، و گزارشدهی میشود. همانطور که در شکل نشان داده شده، دادههای خام در سمت چپ وارد سیستم میشود و سپس از درون سیستم اطلاعات عملی گردش مییابد. نظام مراقبت ایدهآل شامل اجزای زیر است:
1. داده اصلی، دسترسی به آن تنها پس از توجه مناسب به الزامات قانونی و نظارتی و همچنین امور خصوصی و انحصاری فردی به دست آید.
2. سختافزار رایانهای و فناوری اطلاعات برای گردآوری، ثبت، انتقال و پردازش بیوقفه دادهها.
3. کارشناسان موضوع مورد بحث، کارشناسان مدیریت اطلاعات و دانش و همچنین نرمافزار و تکنیکهای مورد نیاز برای پردازش دادههای ورودی به بانک اطلاعات تحلیلی، از جمله فرآیندها و شیوههای مدیریت و حفظ این بانک اطلاعات است.
4. الگوریتمهای آماری دادههای یک طغیان محتمل در طول زمان و مکان تجزیه و تحلیل مینماید که از حساسیت کافی برای ارائه سیگنالها در مدت زمان عملی برخوردار باشد درحین حال بهطور همزمان سیگنالهای مثبت کاذب را در یک سطح قابلتحمل محدود نماید.
5. کارشناسان بهداشت عمومی با تخصص آماری کافی که بتواند بهطور مناسب الگوریتمهای مرتبطتر را با صلاحیت خود انتخاب و استفاده نمایند و بهطور مناسب سیگنالها را در زمان وقوع آنها تفسیر نمایند.
6. نرمافزار نمایش و جستجو دادهها و همچنین دادههای اصلی ضروری است، که بررسی سریع و آسان و قضاوت درباره سیگنالها را توسط کارشناسان بهداشت عمومی، از جمله توانایی «ردیابی» سیگنال نسبت به منبع محتمل تسهیل نماید.
7. نمایش سایر دادهها را با پشتیبانی تصمیمگیری و ابزارهای ارتباطی، حمایت از آگاهی موقعیتی در مدت طغیان و تسهیل پاسخ بهداشت عمومی موثر و کارآمد ترکیب نماید.
8. گزارش فرایندهای تولیدی و دسترسی به اطلاعات تکمیلی پشتیبانی کننده.

منبع:
Fricker, Jr., R. D.: Biosurveillance Detecting, Tracking, and Mitigating the Effects of Natural Disease and Bioterrorism .


 ترجمه: دکتر سیدشهرام میرزمانی

 

خوانده شده 993 بار اصلاح شده شنبه, 12 اسفند 1396 07:44

لینک خبر:



برای ارسال نظر لطفا وارد سایت شوید

انجمن علمی پدافند زیستی کشور و انجمن علمی پدافند
غیر عامل در نظام سلامت

تصاویر

Top